Een wereld aan smaken:

Nederlandse pilseners
en bieren

Peter van der Arend houdt van het Nederlandse bier. Van liefhebber en hobbyist heeft hij zich ontwikkeld naar de kastelein, de bierbrouwer, de voorlichter, de promotor of zo u wilt naar de ambassadeur van het Nederlandse bier. Het enige biercafé dat uitsluitend Nederlandse bieren schenkt is door hem opgericht en hij schreef het boek 'Nederlandse bierbrouwerijen'. Een behoorlijke staat van dienst dus.

'Doe maar een biertje', zeggen veel mensen als ze binnenlopen in biercafé 't Arendsnest aan de Herengracht in Amsterdam. Peter van der Arend heeft na een wedervraag al snel door wat de gast verwacht. Wil hij gewoon een pilsje van een van de drie pilzen van de tap of staat hier iemand die wel eens wat anders wil proeven? Een biertje dus. Van der Arend: 'Het verschil tussen pils en bier is niet zo bekend. Het zijn woorden die gemakkelijk door elkaar gebruikt worden. Neem nou die reclame van Heineken: Biertje? Dat moet eigenlijk: Pilsje? zijn'. In zijn biercafé vertelt Van der Arend graag over de Nederlandse bierbrouwerijen en hun bieren. 'Ik heb sinds kort 21 bieren op de tap staan, allemaal Nederlands natuurlijk'

Het begon in Brouwerij ´t IJ

Hoe raakt iemand zo ingevoerd in het Nederlandse bierlandschap? Waar heeft Van der Arend zijn grote liefde voor bier van eigen bodem opgedaan? 'Toen ik nog bij Ikea werkte, ging ik met een groep collega's altijd op vrijdagmiddag een biertje drinken bij Brouwerij 't IJ. Dat vond ik een fijne plek, het café bij de brouwerij, daarom besloot ik er ook mijn verjaardag te vieren.' De omgeving was de inspiratiebron voor een aantal cadeaus, waaronder verschillende Nederlandse biertjes en het Bierboek van Peter Crombecq. Van der Arend vond het leuk dat Nederlandse bier en deed een cursus degustatie aan de universiteit van Leuven. Hij meldde zich aan bij Pint,een bierclub voor liefhebbers en hobbyisten, en richtte met drie vrienden de Pint Noord-Holland op. 'Als vrijwilliger gaf ik bierproeverijen in Noord-Holland, ik genoot daarvan en besloot dat ik 'door wilde' in het bier. Bij brouwerij Jopen ging ik als vertegenwoordiger aan de slag en merkte hoe weinig belangstelling er was van cafés om Nederlands bier aan te bieden. Toen besloot ik om dat zelf te gaan doen.' Het idee voor een biercafé met uitsluitend Nederlands bier was geboren.

21 Bieren op tap

Café 't Arendsnest zit aan de Herengracht naast Belgisch restaurant Lieve. 'In dit pand zat een Belgisch biercafé. Vanaf 2000 is dit dus een Nederlands biercafé.', lacht Van der Arend. Het café heeft 21 bieren waaronder drie pilseners op tap staan. Op fles wordt alles van de Nederlandse brouwerijen aangeboden dat beschikbaar is. 'Sommige brouwerijen schenken alleen in hun eigen café, of hebben zo'n beperkte productie dat ze alleen in de eigen streek distribueren.' Vorig jaar is er een proeflokaal achter het café bijgekomen. Daar houdt Van der Arend zijn verhaal over Nederlands bier en laat hij de deelnemers allerlei soorten proeven. 'De eerste tweeënhalf jaar stond ik bijna alleen maar achter de bar. Nu ben ik vooral bezig met proeverijen, in het café, maar ook veel op locatie.' Niet zo gek dus die eretitel: ambassadeur van het Nederlandse bier.

Zolang er mensen zijn, is er bier

Van der Arend vertelt ook graag over de geschiedenis van het bier: 'Bier wordt er al gedronken zolang er mensen in de lage landen leven. Bier is een van de oudste dranken ter wereld. Nederland heeft altijd een rijke biercultuur gehad, net als België. Bier werd lokaal gebrouwen en was daarom heel divers. Toen eind 1800 in Pilzen het pils bedacht werd, ging die wetenschap via Beieren naar Nederland. De grootvader van Freddie Heineken was een van de eerste in Nederland die het nieuwe pils ging brouwen. Omdat de vergisting op een lagere temperatuur plaatsvindt, zijn ook stoommachines en koeling nodig bij het brouwen. Dat vraagt om veel grotere investeringen. Waar Nederland massaal op pils overging, bleef België trouw aan de bestaande biercultuur. Na de tweede wereldoorlog waren er in Nederland nog maar twaalf brouwerijen over, terwijl België er nog meer dan honderd had. Eind jaren zestig/zeventig werden de Belgische bieren naar Nederland gehaald en kwamen de eerste specialiteitencafés. In 1980 begon de Hertog Jan brouwerij als eerste in Nederland opnieuw met het brouwen van speciaal bier. Inmiddels zijn er 55 brouwen, waarvan negen grote. Die heb ik allemaal in mijn boek staan.'

Van je hobby je vak maken

Net als andere kasteleins brouwt Van der Arend samen met vriend Marcel Snater ook een eigen bier, De Snaterende Arend, dat exclusief in 't Arendsnest geschonken wordt. Dit bier kreeg afgelopen jaar de Kasteleinsprijs. Ook op andere gebieden valt Van der Arend in de prijzen, zo werd hij vorig jaar benoemd tot 'de markantste ondernemer' van Amsterdam. Van der Arend blijft er nuchter onder: Ik ben vooral heel blij dat ik met bier bezig kan zijn. Wat is er mooier dan van je hobby je vak maken.'

Tekst: Caroline Freriks
Fotografie: Wereldbeeld

Brouwerij St. Christoffel uit Roermond is een van de drie oudste nog bestaande bierbrouwerijen uit 1986. Zij mag zich de grootste van de kleine brouwers noemen. Christoffel Blond is een grand cru onder de pilseners. De wat bittere smaak slaat ook in het buitenland erg aan, zodat zij veel van hun bier exporteren.

De Friese Bierbrouwerij, Us Heit uit Bolsward startte in 1985 in een oude boerenschuur. Het Friese karakter komt in alles terug, in de etiketten, maar ook in de smaak. Friezen staan bekend om hun voorkeur voor zoetigheid. De acht bieren van Us Heit zijn gemakkelijk van smaak, echt geschikt voor een groot publiek.

Texelse Bierbrouwerij uit Oudeschild brouwt vanaf 1994. Bijna 90% van het Texelse bier wordt op het eiland verkocht. Je kunt het in bijna alle cafés en zelfs op de veerpont krijgen. De Texelse heeft vijf verschillende bieren vast in het assortiment: Goud, Witbier, Amber, Skuumkoppe en Tripel.

Brouwerij De Leckere uit Meern werd in 1997 opgericht door vier Utrechtse krakers. De Leckere is de eerste brouwerij in Nederland die volledig biologisch brouwt. Hun bier wordt in heel Nederland verkocht in natuurwinkels en biologische restaurants. De Leckere brouwt witbier, blond, amber, dubbel en trippel en drie seizoens bokbieren.

Scheldebrouwerij uit 's-Gravenpolder brouwde in 1994 in een provisorische brouwinstallatie haar eerste Scheldebier. De brouwerij heeft nu negen bieren in haar assortiment met zeer originele namen zoals: 't Schoenlappertje, een fruitbier van zwarte bessen of Middelburgse Witheer, een witbier vernoemd naar de abdij in Middelburg.

Maasland Brouwerij uit Oss startte in 1993 met brouwmeester Frans Schamp, een bevlogen liefhebber die al op zijn twaalfde zijn eerste bier brouwde. Maasland-bieren hebben een kruidige smaak, die bereikt wordt door het gebruik van kruidige hopssoorten. De brouwerij produceert vijf vaste bieren en zes Seizoenbieren.

Brouwerij Jopen uit Haarlem is een bierbrouwer zonder eigen brouwerij. Er wordt capaciteit bij bestaande brouwerijen gehuurd. Jopen, voormalig werkgever van Peter van der Arend, heeft wel plannen om in 2008 een eigen brouwerij in Haarlem te starten. Jopen heeft een aantal historische bieren in haar assortiment, waaronder Jopen Adriaan, een fris driegranen gruitbier naar recept uit 1407.